Phạt con là điều cần thiết cho việc giáo dục con trẻ, thế nhưng phạt con không có nghĩa là đánh con. Dưới đây là những hình thức phạt con rất khoa học để giúp trẻ thông minh ngoan ngoãn.

Hiểu tâm lý trẻ từ 1 – 6 tuổi để phạt con khoa học

Dưới 1 tuổi: Trẻ có sự gắn bó mật thiết với mẹ hoặc người chăm sóc trực tiếp để có cảm giác an toàn, thông qua việc yêu thương, vui đùa, chăm sóc, trò chuyên … Nếu bị phạt (dọa nạt, quát mắng), trẻ sẽ mất cảm giác đó và trở nên sợ hãi, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển về ngôn ngữ và tương tác xã hội sau này.

- Từ 1 – 3 tuổi: Trẻ bắt đầu thích khẳng định bản thân nên thường tự làm nhiều việc. Nhưng, tư duy còn mang tính cụ thể, và tay chân hoạt động còn vụng về nên thường gây ra đỗ vỡ, hỏng hóc. Nếu bị tác động đến thân thể hoặc bị quát mắng to tiếng trẻ sẽ chống đối, bướng bỉnh hoặc phản ứng giận dữ, la hét hay ăn vạ.

- Từ 3 – 6 tuổi: Trẻ đã phát triển ngôn ngữ, nói được những câu hoàn chỉnh, nhận biết được giới tính, tăng dần khả năng tự điều chỉnh bản thân và muốn khám phá thể giới xung quanh. Trẻ cũng muốn khẳng định nên thường bường bỉnh, dễ bị xem là “ hư” và bắt đầu học những gì là đúng, phù hợp về mặt xã hội. Do rất nhạy cảm nên nếu bị trừng phạt bằng cách đánh hay quát mắng nặng nề lúc mắc lỗi, trẻ trở nên tự ti, thu mình, giảm hứng thú học hỏi.

Tác hại của việc phạt con không đúng cách

Sở dĩ phụ huynh thường sử dụng biện pháp trừng phạt trẻ vì có những quan niệm không đúng như: luôn cho rằng người lớn luôn đúng, trẻ nhỏ phải luôn phải tuân theo mệnh lệnh, “dạy” con càng sớm càng tốt để trẻ biết vâng lời, ngoan ngoãn, phải nghiêm khắc thì mới được trẻ tôn trọng, trẻ dễ hư nếu không bị đánh, thử nhiều cách không được và chỉ phạt bằng roi vọt thì hiệu quả, nhanh chóng…

Thế nên khi trẻ mắc lỗi, không ít phụ huynh đã áp dụng biện pháp dạy con bằng cách đánh trẻ và trừng phạt tinh thần bằng quát mắng.

Trừng phạt thân thể là những hành vi gây đau đớn hoặc thương tích cho cơ thể của trẻ như đánh, đá, tát, cấu véo, treo, nhốt, bắt quỳ, không cho ăn uống… Trừng phạt tinh thần là các hành vi gây tổn thương về tâm lý tình cảm như mắng chửi, sỉ nhục, bỏ rơi,  chế nhạo, đe dọa, không chăm sóc …

Những biện pháp phạt con ở trên sẽ gây ra những hậu quả xấu về mặt tâm lý như: trẻ không biết tại sao bố mẹ nói yêu quý mình nhưng lại đánh mắng mình, lo lắng, sợ hãi, tức giận tìm cách trả thù, mất tự tin, tìm cách lừa dối đối phó để lần sau không bị phạt, trở nên trơ lì không biết sợ, lầm tưởng rằng bằng bạo lực có thể giải quyết được vấn đề…

Nếu khi còn nhỏ mà hay bị trừng phạt, trẻ sẽ hình thành nhân cách không tốt và sau này, có thể lại giáo dục con cái theo kiểu trừng phạt như vậy.

1. Tịch thu những món đồ yêu thích

Khi bé mắc lỗi vứt đồ lung tung, không thu đồ chơi sau khi chơi xong. Hãy phạt con bằng cách này để con biết rằng, những món đồ mình yêu thích thì phải biết giữ gìn và nâng niu. Nếu con không biết giữ gìn thì con cũng không được phép chơi những món đồ đó.

2. Phạt con đứng

Có thể thực hiện khi bé mắc lỗi cố y nhảy từ trên cao xuống, chạy nhảy linh tinh. Bố mẹ hãy yêu cầu con đứng nghiêm trong 1 góc khuất, có thể đứng quay mặt vào tường trong 5 đến 15 phút, tùy theo độ tuổi của trẻ. Việc đứng một mình sẽ giúp làm trẻ bình tâm và bắt đầu suy nghĩ về sai lầm của mình, đồng thời khi ý thức là đang bị phạt con sẽ không dám chạy nhảy nữa. Cách phạt con khoa học này không làm tổn thương cho trẻ, lại đánh trúng vào tâm lý, sẽ tốt hơn rất nhiều so với việc quát mắng hay đánh con. 

3. Phạt con nhặt đậu

Khi bé mắc lỗi không nhẫn nại, làm việc, học giữa chừng thì bỏ dở. Nếu con bạn mắc lỗi này, hãy phạt con bằng cách trộn lẫn 2 loại đậu khác nhau vào một chén to. Sau đó yêu cầu con phải nhặt riêng từng loại đậu ra 2 tô khác nhau. Đây chính là một cách phạt con khoa học cực hay giúp trẻ rèn luyện tính kiên nhẫn.

4. Phạt con làm việc nhà

Có thể dùng khi bé mắc lỗi vẽ bậy lên tường, vứt đồ chơi, đồ đạc lung tung. Hình thức phạt con khoa học này vừa giúp rèn luyện trẻ khả năng làm việc nhà, đồng thời rèn luyện cho con ý thức trách nhiệm. Để con nhận ra rằng, khi con bày bừa ra thì chính con phải là người dọn dẹp chúng chứ không phải người khác.

5. Phạt con ngồi một chỗ

Khi bé mắc lỗi cãi nhau, đánh nhau với anh em, bạn bè. Sau khi con đánh nhau hay cãi nhau, tâm trạng trẻ thường rất bức xúc, vẫn còn tức tối và ức chế nên nếu bạn còn mắng hay đánh con thì giống như “cho dầu vào lửa” chỉ khiến trẻ càng ức chế và chống đối. Hãy yêu cầu con ngồi trong góc phòng một mình và suy nghĩ về hành động của mình. Khoảng thời gian yên tĩnh một mình sẽ giúp trẻ bình tĩnh lại và nhận ra sai lầm của mình. Sau đó, thì bạn hãy vào và phân tích đúng sai cho con một cách nhẹ nhàng. Chắc chắn cách phạt con khoa học này sẽ giúp con "ngấm" hơn nhiều so với các hình thức phạt khác.

6. Phạt con đọc sách và chép phạt

Khi bé mắc lỗi thích dùng bạo lực, nói dối, lấy đồ của người khác. Khi trẻ mắc những lỗi này, nghĩa là con bạn đang trên đường trở thành một đứa trẻ hư. Và việc đánh chửi con chỉ càng đẩy con bạn đến gần hơn ngưỡng hư hỏng mà thôi. Hãy yêu cầu con phải đọc hết một cuốn sách mà bạn chọn, thường là những cuốn sách mang tính chất giáo dục. Sau đó con phải chép phạt 1 câu hoặc 1 đoạn ý nghĩa nào đó trong cuốn sách. Theo các nhà tâm lý, việc đọc sách và chép phạt sẽ giúp điều chỉnh tâm lý và hành vi của trẻ rất tốt.

7. Cấm làm thứ trẻ thích

Mẹ có thể áp dụng hình phạt này khi bé không đánh răng, kén ăn, vứt đồ linh tinh… Bạn nên áp dụng hình thức phạt này để con hiểu rằng, khi con không hoàn thành nhiệm vụ và trách nhiệm của mình, thì con cũng không được phép làm những điều mình thích. Hãy phạt cho đến khi nào con có ý thức hoàn thành công việc của mình.