Ngoài công dụng là chữa mất ngủ, cây xấu hổ còn là 1 bài thuốc chữa đau nhức xương khớp rất tốt.

1. Mô tả:

Cây xấu hổ họ trinh nữ (mimosacae) còn được biết đến với những tên khác như trinh nữ, cỏ thẹn, mắc cỡ, hom tu thảo…Xấu hổ là loại sống lâu năm, mọc thành bụi lớn, cao khoảng 20 – 50cm. Thân cây gồm nhiều cành mọc tỏa ra, có lông và gai nhỏ. Lá là dạng đôi, thường cụp lại khi bị tác động. Hoa xấu hổ mọc ở kẽ lá hình khối tròn, màu tím hồng. Hoa thường nở trong khoảng tháng 6 đến tháng 8.Quả xấu hổ thắt lại giữa các hạt, có nhiều lông.

2. Dược tính:

Cây xấu hổ thường được chế biến làm thuốc, gọi dược liệu này là hàm tu thảo. Cành lá thu hái vào mùa khô, dùng tươi hoặc dùng khô, rửa sạch, thái mỏng, phơi khô. Theo y học dân tộc, cây xấu hổ có vị ngọt, hơi sơ, tính hơi hàn, có tác dụng điềm tĩnh, an thần, kháng viêm, làm giảm đau, hạ áp, tiêu tích, lợi tiểu. Các thống kê hiện đại cho thấy cây xấu hổ có công dụng ức chế thần kinh trung ương, kết quả thu được đã chứng minh việc dùng cây xấu hổ chữa mất ngủ trong dân gian là chính xác.

Các bộ phận của cây xấu hổ khi dùng làm thuốc có những dược tính như sau:

-Cành và lá cây: Có vị ngọt, hơi chát, tính lạnh, có chút độc. Tác dụng thanh can hỏa, an thần, tiêu tích, giải độc. Dùng để điều trị viêm ruột, viêm dạ dày, sưng tấy, mất ngủ, trẻ em cam tích, mưng mủ ở phần sâu, mắt nóng tướng đau. Liều dùng: 15 – 30g thuốc sắc hoặc chế biến với thịt, nếu đắp ngoài thì không kể liều lượng.

– Rễ cây: Có vị chát, hơi đắng, tính ấm, có ít độc. Tác dụng thông kinh hoạt lạc, hòa vị, hòa đàm, tiêu tích. Dùng điều trị viêm khí quản mãn tính, phong thấp đau nhức, viêm dạ dày mãn tính…Liều dùng: 10 – 15g thuốc sắc hoặc ngâm rượu hằng ngày.

3. Kinh nghiệm chữa đau nhức xương khớp bằng cây xấu hổ

Kinh nghiệm dân gian của người dân các vùng Diễn Châu, Nghệ An và một số địa phương thuộc miền Nam cho biết, loại cây này cũng để chữa bệnh về xương khớp rất hiệu nghiệm.

Đau nhức xương khớp gây nhiều cản trở trong cuộc sống

Các bài thuốc cụ thể như sau:

– Chữa đau nhức xương khớp lâu ngày:

Sử dụng rễ cây xấu hổ, cắt thái thành từng miếng mỏng đem phơi khô. Ngày dùng 120g đem rang lên, rồi ướp rượu 35-40 độ rồi lại rang cho khô. Thêm 600ml nước, sắc còn 200-300ml, chia làm 2-3 lần uống trong ngày. Bài thuốc này nên dùng 4-5 ngày là thấy ngay kết quả.

Chữa đau lưng, đau nhức xương khớp, chân tay tê bại:

+ Rễ xấu hổ (thái mỏng, tẩm rượu, sao cho thơm) 30g sắc cùng 400ml nước còn lại 100ml,  rồi chia uống thành 2 lần mỗi ngày.

+ Rễ xấu hổ, hy thiêm, gai tầm xoọng, dây đau xương, thiên niên kiện, thổ phục linh, tục đoạn, dây gắm, kê huyết đằng, mỗi thứ 12g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang.

+ Rễ xấu hổ, rễ bưởi bung, rễ cúc tần, mỗi thứ 20g; rễ đinh lăng, rễ cam thảo dây, mỗi thứ 10g. Sắc uống mỗi ngày 1 thang, có thể ngâm rượu.

– Hỗ trợ điều trị và dự phòng tái phát đau xương, thấp khớp, tê thấp:

+ Rễ cây xấu hổ và rễ cây lá lốt, mỗi thứ khoảng 15 – 20g khô, sắc uống mỗi ngày.

+ Dùng nước sắc cây xấu hổ và cây lá lốt, cho thêm ít muối ăn để ngâm các chỗ khớp bị đau trong thời gian khoảng 20 – 30 phút khi nước thuốc còn ấm.

– Thuốc xông tắm chữa viêm khớp:

Cây xấu hổ, lá lốt, mỗi thứ 40-50g, lá long não 20g, quế chi 15g, hoắc hương, tía tô, cây hy thiêm, lá ngải cứu, đơn tướng quân mỗi thứ 30 – 40g.Cho hết vào nồi, thêm vào nước đun sôi, sao cho có mùi thơm tỏa ra trùm vải kín để hơi nước thuốc ngấm vào bộ phận bị đau, xông mỗi ngày 10-15 phút. Tới khi mồ hôi ra toàn thân thì ngưng. Nên xông hoặc tắm hơi mỗi ngày 1 lần liên tục 2 tuần, sau đó ngưng 1 tuần rồi làm tiếp tục liệu trình mới.